Wij zijn er weer klaar voor!
30 augustus 2019
Ouders in de bovenbouw
1 september 2019

De fasen van groepsvorming op De Oranjerie

Om onze kinderen een nog veiliger gevoel te geven en hen nog beter te laten presteren, besteden we in de eerste weken van dit schooljaar extra aandacht aan de fasen van groepsvorming. De groepsvorming blijft het gehele schooljaar een aandachtspunt waarbij de sfeer en verhoudingen in iedere groep bepalen hoe deze aandacht vorm krijgt.

Fasen van groepsvorming:

1. Forming
De groepsleden kennen elkaar nog niet, of als de groep vorig jaar al bij elkaar was, weten de
groepsleden niet of alles bij het oude is gebleven. Hoe jonger kinderen zijn, hoe meer ze in de grote
vakantie zijn veranderd. Het is een verkenningsfase, die bij nieuwe groepen één à twee weken duurt
en die bij groepen die elkaar kennen wat korter kan duren. De groep is in deze fase vaak nog heel
rustig. De kinderen zijn meer bezig met zichzelf en hoe ze overkomen op de anderen. In deze fase
zorgt de leerkracht vooral voor veiligheid.

2. Storming
De groepsleden weten ondertussen een beetje wat ze van de anderen kunnen verwachten. De
grenzen van de eigen veiligheid zijn verkend en nu kunnen ze zich gaan profileren. “Mijn mening
moet gehoord worden, ik ben er ook.” Voor een buitenstaander is de groep rumoerig. Er zijn
botsingen, onenigheid en ruzietjes. Dit hoort bij deze fase en hoeft niet verontrustend te zijn. De
hiërarchie wordt bepaald. De leerkracht laat merken dat conflicten bij het leven horen, maar dat de
manier van oplossen wel belangrijk is. Conflicten worden samen uitgepraat. Het resultaat van de
stormingperiode kan heel verschillend zijn. De ene groep wordt een positief samenwerkende groep,
in een andere groep staat concurrentie en machtsstrijd voorop. Weer een andere klas valt uiteen in
subgroepen of een hoofdgroep met enkele outsiders. Waarschijnlijk heb je liever de positief
samenwerkende groep als jouw klas.

3. Norming
De leiders die in de vorige fase boven kwamen drijven, bepalen hoe er in de groep met elkaar wordt
omgegaan. Zij bepalen soms onbewust, soms bewust, de ongeschreven regels. Deze normen staan
eigenlijk zo goed als vast en veranderen bijna niet meer. Het is dus zaak om als leerkracht te zorgen
dat er positieve groepsnormen zijn ontstaan vóór deze “vaststaan”, deze kunnen aangeboden
worden in de storming fase. Dit kun je bewerkstelligen door de leiders een positieve rol te geven en
door de groep bewust te maken van hun gezamenlijke kracht tegen ongewenst gedrag.

4. Performing
De groep is klaar voor het werken. De introductieperiode is voorbij. Deze fase gaat bij een groep die
echt nieuw is, in na anderhalf tot twee maanden. Bij een groep die elkaar al kent kan deze fase al na
twee weken ingaan. De groep keert naar de vorige fases terug als er bijvoorbeeld een nieuw kind in
de groep komt, als een werkweek heel intensief beleefd wordt, als er een heel hevig conflict
plaatsvindt, of als er een andere ingrijpende gebeurtenis plaatsvindt. Als leerkracht moet je nu niet
denken dat de groep “af” is. Een goede groep vergt onderhoud gedurende het hele jaar.

5. Adjouring
De groep nadert het eind van het jaar. De meeste leden zullen dat jammer vinden. Het kan zijn dat ze
gaan mopperen op alles en iedereen. Zo wordt het afscheid minder zwaar, want het is immers niet zo
leuk hier? Ook kunnen groepjes gaan klitten. Ze spreken ook vaak af elkaar snel weer te zien. Als
laatste kan er normvervaging optreden. Nu alles toch ophoudt, zijn de groepsregels ook niet meer zo
belangrijk. Het is duidelijk dat groepen 8 deze fase heviger doormaken dan de andere groepen op
school. Als leerkracht kun je wel begrip hebben voor dit proces, maar je moet er tevens voor zorgen
dat de regels blijven zoals ze waren. Accepteer dus niet al het gedrag wat hieruit voortkomt en blijf
wijzen op de afspraken.

X